Deze week
10 blokken

Nederlands groep 7

Het hele schooljaar op een rij. Elk blok duurt ongeveer vier weken.

  1. 1

    Woordsoorten

    Nu

    De leerlingen herkennen meer woordsoorten: lidwoorden, voorzetsels, persoonlijke voornaamwoorden en telwoorden.

    6A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik herken lidwoorden, voorzetsels, persoonlijke voornaamwoorden en telwoorden.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: welke woordsoorten ken je al? Schrijf ze op het bord.
    3. Voordoen Schrijf 'Wij zetten de twee stoelen naast de tafel.' Denk hardop: 'De is een lidwoord. Wij is een persoonlijk voornaamwoord. Twee is een telwoord. Naast zegt waar iets is: een voorzetsel.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Lidwoord, voorzetsel, voornaamwoord of telwoord?'. Check: wisbordjes met de woordsoort.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Woordsoorten' en zoek daarna in je leesboek van elke woordsoort twee voorbeelden.
    6. Terugblik Terug naar het doel: noem een zin en laat de klas alle woordsoorten benoemen. Exit-vraag: welke woordsoort is 'tussen'?

    Zonder scherm: Woordsoortenbingo met woorden uit het leesboek.

  2. 2

    Zinsdelen

    De leerlingen ontleden zinnen: persoonsvorm, onderwerp en lijdend voorwerp.

    6A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan de persoonsvorm, het onderwerp en het lijdend voorwerp in een zin vinden.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: hoe vind je de persoonsvorm en het onderwerp ook alweer?
    3. Voordoen Schrijf 'Sara leest een boek.' Denk hardop: 'Persoonsvorm: leest. Onderwerp: Sara. Nu vraag ik: wie of wat leest Sara? Een boek. Dat is het lijdend voorwerp.'
    4. Samen oefenen Speel Touwtrekken met 'Zoek het lijdend voorwerp'. Check: laat leerlingen de vraag 'wie of wat + gezegde + onderwerp' hardop stellen.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Touwtrekken met 'Zoek de persoonsvorm' en ontleed daarna vijf zinnen in je schrift.
    6. Terugblik Terug naar het doel: ontleed samen één zin op het bord. Exit-vraag: wat is het lijdend voorwerp in 'De kat vangt een muis'?

    Zonder scherm: Zinsdelen verschuiven: knip een zin in stukken en bouw hem op een andere manier op.

  3. 3

    Verleden tijd

    De leerlingen spellen zwakke werkwoorden in de verleden tijd ('t kofschip) en kennen veel sterke werkwoorden.

    6B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan werkwoorden in de verleden tijd goed spellen.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: is het 'ik fietsde' of 'ik fietste'? Hoe weet je dat?
    3. Voordoen Denk hardop: 'Fietsen, stam fiets. De laatste letter is s. Die zit in 't kofschip, dus -te: fietste. Bij regenen is de laatste letter n, die zit er niet in: regende.' Zeg daarna: 'Lopen is sterk: ik liep.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Verleden tijd: -te of -de'. Check: wisbordjes met -te of -de.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Paren zoeken met 'Sterke werkwoorden: verleden tijd' en schrijf daarna een kort verhaal in de verleden tijd.
    6. Terugblik Terug naar het doel: controleer in tweetallen elkaars werkwoorden. Exit-vraag: wat is de verleden tijd van 'zwemmen' (ik ...)?

    Zonder scherm: Schrijf een kort verhaal in de verleden tijd en controleer elkaars werkwoorden.

  4. 4

    Gedichten en beeldspraak

    De leerlingen leren over vormen van gedichten en het verschil tussen letterlijk en figuurlijk taalgebruik.

    9B3B6A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik herken letterlijk en figuurlijk taalgebruik in gedichten en teksten.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: wat bedoelt iemand als hij zegt 'het regent pijpenstelen'?
    3. Voordoen Schrijf 'Ik heb vlinders in mijn buik.' Denk hardop: 'Er zitten geen echte vlinders in mijn buik. Het betekent dat ik zenuwachtig of verliefd ben. Dat is figuurlijk.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Letterlijk of figuurlijk?'. Check: handen op tafel bij letterlijk, handen omhoog bij figuurlijk.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Klopt het? met 'Klopt het? Gedichten' en schrijf daarna een gedicht met minstens één vergelijking.
    6. Terugblik Terug naar het doel: lees een paar vergelijkingen voor. Exit-vraag: wat betekent 'zij heeft een gouden hart'?

    Zonder scherm: Gedichtenwedstrijd: schrijf een gedicht met minstens één vergelijking.

  5. 5

    Teksten doorgronden

    De leerlingen gebruiken signaalwoorden, halen de hoofdzaak uit een tekst en leiden woordbetekenissen af.

    2A3C
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan met signaalwoorden de hoofdzaak van een tekst vinden en die samenvatten.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: hoe weet je welk stuk van een tekst het belangrijkst is?
    3. Voordoen Lees de tekst over bijen. Denk hardop: 'De eerste zin vertelt waar het om gaat: bijen zijn belangrijk. Zodat laat een gevolg zien. Dat ze bruin met geel zijn is een bijzaak.' Schrijf de hoofdzaak in één zin op.
    4. Samen oefenen Speel Touwtrekken met 'Hoofdzaak of bijzaak?'. Check: laat leerlingen hun keuze uitleggen met een woord uit de tekst.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Signaalwoorden' en Touwtrekken met 'Wat betekent dat woord?'. Maak daarna een schema bij een zakelijke tekst.
    6. Terugblik Terug naar het doel: vergelijk twee samenvattingen. Exit-vraag: wat laat het signaalwoord 'echter' zien?

    Zonder scherm: Maak bij een zakelijke tekst een schema met de hoofdzaak in het midden.

  6. 6

    Kritisch lezen

    De leerlingen beoordelen of een bron betrouwbaar is en scheiden feiten van meningen.

    2C2B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan beoordelen of een bron betrouwbaar is.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: waar zoek jij informatie voor een werkstuk? Vertrouw je alles wat je vindt?
    3. Voordoen Vergelijk een encyclopedietekst en een reactie zonder naam. Denk hardop: 'Bij de eerste zie ik wie het schreef en wanneer. De tweede is een mening zonder bron. Ik vertrouw de eerste meer en check het in een tweede bron.'
    4. Samen oefenen Speel Klopt het? met 'Is de bron betrouwbaar?'. Check: laat leerlingen bij elke bewering een reden geven.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Feit of mening?' en zoek daarna twee bronnen over hetzelfde onderwerp en vergelijk maker, datum en doel.
    6. Terugblik Terug naar het doel: maak samen een checklist voor betrouwbare bronnen. Exit-vraag: waarom kun je een foto online niet altijd vertrouwen?

    Zonder scherm: Zoek twee bronnen over hetzelfde onderwerp en vergelijk wie ze geschreven heeft en waarom.

  7. 7

    Leenwoorden en oude woorden

    De leerlingen ontdekken waar woorden vandaan komen en hoe het Nederlands door de tijd verandert.

    7B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik weet dat woorden uit andere talen komen en dat taal verandert.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: welke Engelse woorden gebruik jij in het Nederlands?
    3. Voordoen Denk hardop: 'Weekend komt uit het Engels, cadeau uit het Frans en sambal uit het Indonesisch. Vroeger zei men rijwiel, nu zeggen we fiets. Taal verandert dus steeds.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Waar komt dit woord vandaan?'. Check: laat leerlingen raden en daarna in een woordenboek controleren.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Paren zoeken met 'Ouderwetse woorden' en vraag thuis naar een woord dat vroeger anders was.
    6. Terugblik Terug naar het doel: maak een tijdlijn met oude en nieuwe woorden. Exit-vraag: wat is een gewoon woord voor 'gaarne'?

    Zonder scherm: Vraag aan een opa of oma welke woorden zij vroeger gebruikten die nu niet meer gewoon zijn.

  8. 8

    Discussiëren

    De leerlingen geven argumenten voor en tegen, luisteren naar elkaar en passen hun taal aan de situatie aan.

    4B4A7A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan argumenten geven voor en tegen een standpunt en netjes reageren.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: wat is het verschil tussen een mening en een argument?
    3. Voordoen Zet op het bord: 'Onze school moet een moestuin krijgen.' Denk hardop: 'Ik ben voor, omdat je leert hoe groente groeit. Een argument tegen is: in de vakantie geeft niemand water.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Discussie: een moestuin op school'. Check: laat leerlingen bij elk argument zeggen of het voor of tegen is.
    5. Zelf oefenen Houd een lagerhuisdebat in groepjes. Speel daarna Sorteren met 'Schrijf je u of je?' en schrijf een korte brief aan de directeur met je standpunt.
    6. Terugblik Terug naar het doel: welk argument overtuigde jou? Exit-vraag: hoe reageer je beleefd als je het oneens bent?

    Zonder scherm: Lagerhuisdebat: voor- en tegenstanders zitten tegenover elkaar en reageren om beurten.

  9. 9

    Schrijven en presenteren

    De leerlingen schrijven een werkstuk met bronnen, presenteren het en geven elkaar feedback.

    3A3C5A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan een werkstuk schrijven met bronnen en mijn tekst verbeteren na feedback.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: welke onderdelen heeft een werkstuk?
    3. Voordoen Laat een inhoudsopgave zien en denk hardop: 'Inleiding, hoofdstukken, conclusie en bronnen. In de conclusie vat ik samen wat ik ontdekt heb. Zinnen van internet schrijf ik in mijn eigen woorden en ik noem de bron.'
    4. Samen oefenen Speel Klopt het? met 'Spreekbeurt en werkstuk'. Check: duim omhoog of omlaag, met uitleg bij omlaag.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Klopt het? met 'Klopt het? Schrijven' en geef daarna feedback op elkaars inleiding met Sorteren 'Tips en tops' als voorbeeld.
    6. Terugblik Terug naar het doel: wat heb je veranderd na de feedback? Exit-vraag: waarom noem je je bronnen?

    Zonder scherm: Laat leerlingen hun tekst herschrijven na feedback en vergelijk de twee versies.

  10. 10

    Spanning in verhalen

    De leerlingen herkennen verteltechnieken voor spanning en bespreken wat een boek met hen doet.

    9A8A8B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik herken hoe een schrijver spanning opbouwt.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: waardoor wil je bij een spannend boek steeds verder lezen?
    3. Voordoen Lees het eind van een hoofdstuk voor en stop. Denk hardop: 'De schrijver stopt net op het spannendste moment. Dat heet een cliffhanger. Ook korte zinnen maken het spannend.'
    4. Samen oefenen Speel Klopt het? met 'Klopt het? Spanning in verhalen'. Check: laat leerlingen een voorbeeld uit een eigen boek noemen.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Paren zoeken met 'Hoe zit een verhaal in elkaar?' en schrijf daarna een spannend begin met een cliffhanger.
    6. Terugblik Terug naar het doel: lees een paar cliffhangers voor en laat de klas voorspellen. Exit-vraag: wat is een flashback?

    Zonder scherm: Stop met voorlezen op een spannend moment en laat de klas voorspellen hoe het verder gaat.