Deze week
10 blokken

Nederlands groep 5

Het hele schooljaar op een rij. Elk blok duurt ongeveer vier weken.

  1. 1

    Woordsoorten

    Nu

    De leerlingen herkennen zelfstandige naamwoorden, werkwoorden en bijvoeglijke naamwoorden en kiezen de of het.

    6A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik herken zelfstandige naamwoorden, werkwoorden en bijvoeglijke naamwoorden.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: wat is een werkwoord? Noem er drie.
    3. Voordoen Schrijf 'De snelle hond rent.' Denk hardop: 'Hond is een ding of dier: zelfstandig naamwoord. Rent is wat hij doet: werkwoord. Snelle zegt hoe de hond is: bijvoeglijk naamwoord.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Woordsoorten'. Check: wisbordjes met zn, ww of bn.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'De of het?' en kleur daarna in een tekst de werkwoorden rood en de zelfstandige naamwoorden blauw.
    6. Terugblik Terug naar het doel: noem 'vrolijk', 'school' en 'denken'. Exit-vraag: welke woordsoort is 'zacht'?

    Zonder scherm: Kleur in een tekst alle werkwoorden rood en alle zelfstandige naamwoorden blauw.

  2. 2

    Begrijpend lezen

    De leerlingen lezen teksten, beantwoorden vragen en ontdekken naar wie of wat verwijswoorden verwijzen.

    2A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik begrijp naar wie of wat een woord als zij, hem of daar verwijst.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: waarom schrijven we niet steeds 'Sara' maar soms 'zij'?
    3. Voordoen Lees: 'Tim gaf de bal aan Sara. Zij schopte hem ver weg.' Denk hardop: 'Wie schopte? Een meisje, en het meisje in de zin is Sara. Wat schopte ze? Hem: de bal.' Trek pijlen op het bord.
    4. Samen oefenen Speel Touwtrekken met 'Naar wie verwijst het?'. Check: wijs op het bord de pijl aan voordat je kiest.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Touwtrekken met 'Lezen en begrijpen' en trek daarna in een tekst pijlen van verwijswoorden naar het woord waar ze bij horen.
    6. Terugblik Terug naar het doel: welk verwijswoord was lastig? Exit-vraag: in 'Oma heeft een kat. Die slaapt.' wie is die?

    Zonder scherm: Trek in een tekst een pijl van elk verwijswoord naar het woord waar het bij hoort.

  3. 3

    Spelling: lastige klanken

    De leerlingen schrijven verkleinwoorden en woorden met eeuw, ieuw, uw, aai, ooi en oei.

    6B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan woorden met eeuw, ieuw, uw en verkleinwoorden goed schrijven.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: hoe schrijf je 'sneeuw'? Laat het op een wisbordje schrijven.
    3. Voordoen Denk hardop: 'Ik hoor ee en dan w. Na ee komt in dit soort woorden altijd uw: eeuw. Sneeuw.' Doe daarna 'stoel': 'Stoel eindigt op l, dus stoeltje.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Eeuw, ieuw of uw?'. Check: wisbordjes omhoog met de klank.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Verkleinwoorden: -je, -tje, -pje of -etje' en 'Aai, ooi of oei?'.
    6. Terugblik Terug naar het doel: kort dictee met leeuw, nieuw, duw, boompje en balletje. Exit-vraag: hoe schrijf je het verkleinwoord van raam?

    Zonder scherm: Woordmuur: hang bij elke klank een rijtje voorbeeldwoorden op.

  4. 4

    Sinterklaasgedichten

    De leerlingen leren kenmerken van gedichten, zoals rijm en strofen, en schrijven zelf een gedicht.

    9B3B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik ken kenmerken van een gedicht, zoals rijm en strofen, en ik schrijf zelf een gedicht.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: moet een gedicht altijd rijmen? Wat weet je al over gedichten?
    3. Voordoen Lees een kort gedicht voor en denk hardop: 'Ik zie twee groepjes regels: dat zijn strofen. Aan het eind rijmen de regels: maan en baan. En hier staat een klankwoord: boem.'
    4. Samen oefenen Speel Klopt het? met 'Klopt het? Gedichten'. Check: duim omhoog of omlaag, en vraag bij twijfel om uitleg.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Paren zoeken met 'Klankwoorden' en schrijf daarna een Sinterklaasgedicht met minstens vier rijmparen.
    6. Terugblik Terug naar het doel: lees een paar gedichten voor en wijs het rijm aan. Exit-vraag: hoeveel regels heeft een haiku?

    Zonder scherm: Schrijf voor een lootjesgenoot een gedicht met minstens vier rijmparen.

  5. 5

    Tekstsoorten en hoofdzaak

    De leerlingen herkennen het doel van een tekst en halen de hoofdzaak uit een korte tekst.

    2A3A3C
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik herken waarvoor een tekst is en ik vind de hoofdzaak.
    2. Voorkennis ophalen Laat een recept en een reclame zien en vraag: wat wil de schrijver dat je doet?
    3. Voordoen Lees de tekst over egels en denk hardop: 'Waar gaat het vooral over? Over de winterslaap. Dat ze stekels hebben is een bijzaak.' Zeg daarna: 'Een reclame wil je overtuigen.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Waarvoor is de tekst?'. Check: steek één tot vier vingers op voor informeren, instrueren, vermaken of overtuigen.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Touwtrekken met 'Hoofdzaak of bijzaak?' en vat daarna een nieuwsbericht samen in één zin.
    6. Terugblik Terug naar het doel: lees een paar samenvattingen voor. Exit-vraag: wat is het doel van spelregels?

    Zonder scherm: Vat een nieuwsbericht samen in één zin op een strookje.

  6. 6

    Feit of mening

    De leerlingen zien het verschil tussen een feit en een mening en praten over waarom dat belangrijk is.

    2B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan een feit en een mening uit elkaar houden.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: is 'Pizza is lekker' waar voor iedereen?
    3. Voordoen Denk hardop: 'Een week heeft zeven dagen. Dat kan ik controleren in de kalender, dus het is een feit. Voetbal is de leukste sport: dat vindt iemand, dus het is een mening.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Feit of mening?'. Check: ga in de feit-hoek of de mening-hoek staan.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Klopt het? met 'Feit of mening?' en schrijf daarna zelf twee feiten en twee meningen over je school.
    6. Terugblik Terug naar het doel: laat tweetallen hun zinnen voorlezen, de klas raadt. Exit-vraag: is 'De zon is een ster' een feit of een mening?

    Zonder scherm: Hoek-spel: feit links in de klas, mening rechts. De leraar leest zinnen voor.

  7. 7

    Hoofdletters en leestekens

    De leerlingen gebruiken hoofdletters en leestekens zoals de komma, het vraagteken en aanhalingstekens.

    6B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik ken de leestekens en weet wanneer ik een hoofdletter gebruik.
    2. Voorkennis ophalen Lees een korte tekst zonder leestekens voor in één adem en vraag: wat ging er mis?
    3. Voordoen Schrijf: 'Mila zei: “Kom je ook?”' Denk hardop: 'Mila is een naam: hoofdletter. Na zei komt een dubbele punt, dan aanhalingstekens omdat iemand praat, en een vraagteken omdat het een vraag is.'
    4. Samen oefenen Speel Paren zoeken met 'Hoe heet dit leesteken?'. Check: teken het leesteken in de lucht.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Sorteren met 'Hoofdletter of niet?' en zet daarna de leestekens in een tekst op het werkblad.
    6. Terugblik Terug naar het doel: verbeter samen één zin op het bord. Exit-vraag: schrijf je maandag met een hoofdletter?

    Zonder scherm: Lees een tekst zonder leestekens voor en laat de klas horen waarom ze nodig zijn.

  8. 8

    Een brief of mail schrijven

    De leerlingen schrijven een brief of mail, kiezen tussen u en je, en geven elkaar tips en tops.

    3A5A7A
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan een brief of mail schrijven die past bij de lezer.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: schrijf je aan de burgemeester hetzelfde als aan je beste vriend? Wat is anders?
    3. Voordoen Schrijf een aanhef op het bord: 'Geachte burgemeester,' en 'Hoi Sam,'. Denk hardop: 'De burgemeester ken ik niet, dus ik schrijf u. Sam is mijn vriend, dus ik schrijf je.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Schrijf je u of je?'. Check: wisbordjes met u of je omhoog.
    5. Zelf oefenen Schrijf in tweetallen een korte brief met aanhef en afsluiting. Speel Klopt het? met 'Klopt het? Schrijven' en geef elkaar een tip en een top.
    6. Terugblik Terug naar het doel: welke tip heb je gekregen en wat verander je? Exit-vraag: wat zet je onder een brief?

    Zonder scherm: Schrijf een echte brief, bijvoorbeeld aan een bewoner van een verzorgingshuis.

  9. 9

    In gesprek

    De leerlingen oefenen goed luisteren, doorvragen en samenvatten in een gesprek.

    4A4B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik kan goed luisteren, doorvragen en samenvatten wat de ander zegt.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: wat doe je als je goed luistert?
    3. Voordoen Interview een leerling over zijn hobby en denk hardop: 'Hij zegt dat hij voetbalt. Ik vraag door: op welke plek speel je? Daarna vat ik samen: dus jij bent keeper.'
    4. Samen oefenen Speel Sorteren met 'Goed luisteren in een gesprek'. Check: laat de klas bij elk voorbeeld knikken of nee schudden.
    5. Zelf oefenen Interview in tweetallen je maatje met drie vragen. Speel daarna Paren zoeken met 'Woorden met dezelfde betekenis' om andere woorden te vinden bij het vertellen.
    6. Terugblik Terug naar het doel: laat een paar leerlingen samenvatten wat hun maatje vertelde. Exit-vraag: wat is doorvragen?

    Zonder scherm: Interview in tweetallen: stel drie vragen en vertel daarna over je maatje.

  10. 10

    Verhalen en boeken

    De leerlingen leren hoe een verhaal is opgebouwd, ontdekken genres en vertellen over hun leeservaring.

    9A8A8B
    De les in 6 stappen
    1. Lesdoel Ik ken de onderdelen van een verhaal en ik kan vertellen wat ik van een boek vind.
    2. Voorkennis ophalen Vraag: wie is de hoofdpersoon in het boek dat we nu voorlezen? Wat wil hij?
    3. Voordoen Teken een verhaallijn op het bord en denk hardop: 'Inleiding: we leren de hoofdpersoon kennen. Dan komt het probleem. Het spannendste moment is de climax. In het slot lees je hoe het afloopt.'
    4. Samen oefenen Speel Paren zoeken met 'Hoe zit een verhaal in elkaar?'. Check: wijs bij elk begrip de plek op de verhaallijn aan.
    5. Zelf oefenen Speel in tweetallen Paren zoeken met 'Wat voor boek is het?' en maak daarna een boekentip met de hoofdpersoon, het probleem en jouw mening.
    6. Terugblik Terug naar het doel: hang de boekentips op en lees er twee voor. Exit-vraag: wat is de climax?

    Zonder scherm: Maak een boekentip-poster voor de klassenbibliotheek.